Problemski Hotel (Dimitri Verhulst, 2003)

Dimitri Verhulst was in december 2001 amper 29 jaar oud, nog een beginnend schrijver, toen hij zich enkele dagen liet opsluiten in het opvangcentrum voor asielzoekers in Arendonk. Op uitnodiging van het tijdschrift Deus Ex Machina voor een artikelenreeks. De aanslagen van elf september zaten nog vers in het geheugen. Een moslim was eerder een wandelende granaatbom dan een andersgelovige medemens. Verhulst vertelt in zijn boek Problemski Hotel op anekdotische wijze zijn belevenissen, de één al wat meer waarheidsgetrouw dan de ander. Het is de boodschap achter het verhaal die telt. En die kan tellen. In deze koude winterdagen sluimeren de asielproblemen in ons land traditiegetrouw aan de oppervlakte. Al drie jaar lang worden we van september tot februari overspoeld door gelukzoekers, meerwaardeavonturiers en politieke en economische asielzoekers. En dit mondt telkens uit in een crisis, een opvangcrisis. De problemen waren in december 2001, nu exact tien jaar geleden, niet minder groot, al weten we het misschien niet meer. Ook toen niets anders dan schrijnende toestanden achter poorten, hekkens, deuren, ramen en tralies van asielcentra.

Dimitri Verhulst is Bipul Masli, een beroepsfotograaf, gepokt en gemazeld in de periferie van het Kasjmirconflict tussen Pakistan en India. Hargeisa, 1984. Bipul Masli neemt de bijna perfecte foto. Een stervend kind in Hargeisa, voor de goede verstaander, dit is de hoofdstad van Somaliland, niet erkend, maar om en bij het armste land ter wereld. De bijna perfecte foto, want de vlieg, op andere tijdstippen altijd verzot op schrijnende toestanden, ontbreekt, zo zucht Bipul Masli. Arendonk, 2001. Bipul Masli vindt het nog te koud om een container te nemen en de oversteek te maken naar Groot-Brittannië, in die tijd, en nog altijd, het beloofde land voor asielzoekers. Bipul Masli is om een of andere niet zo nader toegelichte reden in België beland en wacht op zijn papieren, zonder veel hoop, of op zijn uitwijzingsbevel en zijn illegale oversteek, per container, naar Groot-Brittannië, de meest waarschijnlijke optie.

Dimitri Verhulst beschrijft het leven in Arendonk aan de hand van belevenissen van de bewoners van het centrum. Grappig, meelijwekkend, cynisch, hilarisch, ongeloofwaardig, seksistisch, egoïstisch, altruïstisch, en vooral humaan. Zo kunnen de inwoners van het centrum gekarakteriseerd worden. Vreemd genoeg variëren die eigenschappen niet zo heel erg veel van die van de modale westerling, de man of vrouw met papieren en een dak boven zijn of haar hoofd. Ze, de asielzoekers, blijken zelfs zo humaan dat hun eigenschappen verworden tot de eigenschappen van zij die hen met gruweldaden hebben verplicht hun vaderland te ontvluchten. Arendonk, 2001. Bipul Masli wordt gefotografeerd. Er komt een vlieg op zijn kop zitten, kakt, en op dat moment klikt de fotograaf. Ik betwijfel of het leven in een asielcentrum tien jaar na datum veel vrolijker geworden is.