Anne Frank. 1929-1945. (Carol Ann Lee, 2001)

Het verhaal van Anne Frank is genoegzaam gekend. Het kleine joodse meisje dat tijdens de Tweede Wereldoorlog twee jaar lang ondergedoken zat met haar familie in het Achterhuis in Amsterdam. Haar dagboeken zouden de wereld rondgaan en symbool staan voor de gruwel van Hitler en zijn nazi’s in de jaren ’40 van de vorige eeuw. Vader Otto Frank en moeder Edith Höllander groeiden op in het Duitsland van de nazi’s, maar trokken in de jaren ’30 zuidwaarts richting Nederland. Helaas bleek ook dat geen veilige haven. In 1942 zag het gezin zich verplicht om te schuilen in de achterkamers van Otto’s bedrijf langs de Prinsengracht in Amsterdam. Met de toegewijde steun van zijn werknemers kon het gezin Frank, vergezeld van het bevriende koppel van Pels en de eenzaat Fritz Pfeffer, twee jaar lang schuilen voor de jodenjagers. Net toen de oorlog ten einde liep, werd het gezin alsnog verklikt. De familie werd getransporteerd naar de werk- en concentratiekampen in Nederland, Duitsland en Polen en zou daar gescheiden worden. Anne en haar oudere zus Margot werden via Auschwitz-Birkenau verscheept naar Bergen-Belsen waar ze vlak voor het einde van de oorlog, in maart 1945, omkwamen van ontbering, honger en ziektes.

Een gruwelijk verhaal, dat van Anne Frank, laat daar geen greintje twijfel over bestaan. En toch brengt het boek van Carol Ann Lee nieuwe, maar vooral andere emoties teweeg. Onbewust waarschijnlijk. De Britse schrijfster baarde opzien met haar diepgravende studies naar de familie Frank. Met ‘Anne Frank. 1929-1945’ serveert Ann Lee alvast een pareltje waarin ze niet alleen aandacht besteed aan de levensloop van Anne Frank, maar ook aan die van haar ouders, haar zus, haar ooms en tantes, en aan haar heldhaftige vertrouwelingen tijdens de periode in het Achterhuis. Dat alleen al geeft dit boek een voorsprong op die andere honderden turven over het leven van Anne Frank. Ann Lee levert een meeslepend werk waarin de lezer zich kan transformeren in elk personage. En net zo krijg je een andere visie op wie Anne Frank en haar familie echt waren en dat beeld blijkt niet altijd even mooi. Dit is niet de mainstream-gedachtegoed en het mag misschien niet luidop gezegd worden, maar het was toch mijn indruk tijdens het lezen van ‘Anne Frank. 1929-1945’. Man, wat moeten Otto en Anne veel vijanden gemaakt hebben op prille leeftijd. Anne was wel Otto’s beschermengel en dat ging ten koste van alles en iedereen. En niet in het minst ten koste van zus Margot en moeder Edith die meer dan eens voorwerp waren van Annes scheldpartijen. Vooral met zus Margot krijg je als lezer een felle empathie, zeker als Otto Frank na de oorlog op zoek gaat naar zijn dochter, maar de naam Margot nog zelden laat vallen. Hij wil de gedachte aan Anne levendig houden, welke vader zou dat niet doen, maar de gedachte aan Margot verdwijnt in de massa. Terwijl ook zij een joods meisje was dat op 16-jarige leeftijd met haar familie moest onderduiken in het Achterhuis waar ook zij een dagboek bijhield, maar waar achteraf nog weinig mensen naar kraaiden.