Stupid White Men (Michael Moore, 2003)

Stupid White Men, een bestseller aan het begin van de 21^e eeuw. Auteur Michael Moore nagelt op genadeloze manier de machtige rijke toplaag aan de schandpaal, de Stupid White Men van corporate Amerika en de Bush-junta, zo staat op de achterflap te lezen. Maar zo ver gaat het niet. Moore begint het vertaalde werk met een nieuw voorwoord, een hoofdstuk dat in Amerika niet verscheen. Hij beschrijft hoe verschillende instanties probeerden om het boek te censureren of zelfs te verbieden in zijn geliefde vaderland. Hij werd langs alle kanten tegengewerkt, zelfs zijn uitgever stond niet langer aan zijn zijde, maar de auteur zette door en contacteerde mensen in Groot-Brittannië om het boek toch in de handel te krijgen. Een interessant stukje literatuur over hoe censuur de bovenhand haalt in het meest ‘vrije’ land ter wereld.

De auteur kon mij echter niet overtuigen in de volgende hoofdstukken. Hij nagelt George W. Bush inderdaad aan de schandpaal, maar Moore doet dit op een moment dat Bush slechts acht maanden president van de Verenigde Staten is. Een toch wel voorbarige conclusie in 2001, het jaar dat hij dit boek neerpent. Zijn schrift is bij momenten satirisch, hilarisch of noem het cynisch, maar overtuigend niet, neen. De laatste hoofdstukken zijn opnieuw op een ander niveau geschreven. De auteur overtuigt met steekhoudende en statistische argumenten dat niet alleen Bush aan de oorzaak van de neergang van de Amerikaanse maatschappij ligt, maar dat vooral de Democraten de weg vrijmaakten voor de ondergang van de Verenigde Staten. Hij besluit met een persoonlijk stuk over de campagne die hij voerde voor Ralph Nader, de vertegenwoordiger van de Groenen, naar aanleiding van de presidentsverkiezingen in 2000. In dit hoofdstuk maakt hij komaf met de roep van vele Democraten dat Nader aan de basis ligt van de verkiezingsoverwinning van George Bush junior. Michael Moore legt haarfijn uit hoe Nader eigenlijk de machtigste man van Amerika was gedurende twee weken en hoe Al Gore verzaakte aan het presidentschap. De milieuprofeet van vandaag had zijn campagne toen simpelweg niet goed aangepakt.

Michael Moore (Flint, Michigan, 1954) is regisseur, documentairemaker en schrijver. Hij is vooral bekend geworden door zijn maatschappijkritiek aan het adres van de Amerikaanse elite. Moore regisseerde gelauwerde films als Bowling for Columbine en The Big One.

Van Blanche tot Blankeman (Willem Vermandere, 2007)

Willem Vermandere, de beeldhouwer uit Steenkerke, de zanger met den baard, verzamelde in Van Blanche tot Blankeman zijn liedjesteksten tot één mooi geheel, gekoppeld aan een aantal tekenwerken. Wie dit boek koopt, mag geen uitleg verwachten, noch een biografie. Alleen de teksten die dikwijls meer zeggen dan een uitleg.

Willem Vermandere (9 februari 1940) verwierf in de jaren ‘60 bekendheid met zijn muziek en teksten over de alledaagse dingen des levens, de verschrikkingen van de oorlog en zijn band met de Westhoek. Willem was één van de drie W’s in Vlaanderen, naast Walter De Buck en Wannes Van De Velde. Een zanger die zijn streekdialect predikte. Maar hij is geëvolueerd, zo zegt hij zelf, naar een Nederlandstalige zanger met West-Vlaams dialect. Zijn liedjes bereikten een grote populariteit in heel Vlaanderen, een deel van Nederland en het noorden van Frankrijk. Wie kent Blanche en Steentje niet, of Pierre de beeste?

Ik wil hier een tweetal originele, minder bekende, maar prachtige tekstvoorbeelden kort uithalen. De liedjes van Willem Vermandere zijn gegrepen uit het echte leven, hij heeft niet veel nodig om tot een nummer te komen. Een vreemde aanleiding kan voldoende zijn. Zo dacht hij eens na over die Amerikaanse rappers, waar hij niets van begrijpt. Voor de joke zocht hij zelf een rapnummer: Priet pret prot.

Prot, prot, priet pret prot,
hem is onnozel en zij is zot,
hem den duvel zij is God,
voor hem den haring, voor heur de sprot,
hem hèt ‘t schijt en zij hèt snot,
priet, priet, priet pret prot.

Of het nummer over zijn overleden broer Stefan. Meer uitleg hoeft niet.

Mijn broere waar kan ik u vinden, vertrokken naar den overkant
ik krijg van u taal noch teken uit uw verre, uit uw verre land
is ‘t daar nu zomer of winter, is ‘t daar nu dag of nacht
droom je of lig je wakker of slaap je, slaap je zacht

mijn broere ben je daar altijd allene en geraak je dat daar al gewend
tussen d’ontelbare dode zielen, is daar vader, ook vader omtrent
we weten hier zo bitter weinig van dat latere schoon paradijs
we leven in angst en in vreze voor Hein, magere Hein met zijn zeis

ach laat ne keer iets van u horen, een woordje of zuchtje misschien
of een simpel tiksk’ op ‘t venster, ‘t is zo stille, zo stille sindsdien
schrijf ne keer iets in de wolken, éne letter ware meer dan genoeg
of vraag het aan de lijster dat ie zingt, dat ie zingt morgen vroeg