De Schaduw van de Ster (Peter Edel, 2002)

Israël. Al decennialang een vuurspuwende vlek op de wereldkaart. Het beloofde land van de Israëlieten ten tijde van Abraham, het eindstation voor Mozes. Maar ook het reële land van Arabieren, de Palestijnen. Joden en Arabieren vechten al jarenlang om het gebied tussen Libanon, Syrië, Jordanië en Egypte. Een vredesproces eindigt telkens opnieuw in oorlogsvoering. Praten lukt niet. De Nederlandse auteur Peter Edel vindt in het zionisme, de nationalistische beweging voor een exclusief joodse staat, Israël, de aanzet en blijvende aansteker van die onderlinge conflicten. Het zionisme is ontstaan uit geschriften van Theodor Herzl eind negentiende eeuw. Herzl streefde naar een zo groot mogelijk Israël, tussen de Nijl en de Eufraat. Uit dit zionisme groeiden twee stromingen. Enerzijds het socialistische zionisme die enige opening voor compromissen hield, onder meer met betrekking tot de reikwijdte van het joodse Israël. Zo maakten zij het mogelijk dat de Palestijnen recht hebben op een klein gebied in Israël. Dit socialistische zionisme kent echter ook een zwarte keerzijde in zijn geschiedenis, namelijk de verschillende pogingen tot samenwerking met nazistische, fascistische en andere extreemrechtse groeperingen, zowel vóór, tijdens als na de Eerste Wereldoorlog. Verschillende zionisten probeerden zelfs met nazi-Duitsland lucratieve deals te sluiten. Anderzijds maken de revisionistische zionisten ieder compromis onmogelijk. Zij streven naar een Groot Israël van de Nijl tot de Eufraat. Vladimir Jabotinsky is de grondlegger van deze beweging, de huidige Likudpartij is hieruit gegroeid. De revisionisten gruwelden van samenwerking met nazi-Duitsland. Daarnaast zijn er ook joden die niet tot de zionistische beweging behoren. Peter Edel haalt in zijn boek verschillende getuigenissen aan van antizionisten.

In De Schaduw van de Ster geeft Peter Edel zijn alternatieve visie op het conflict tussen joden en Palestijnen in Israël. Hij schuwt geen gewaagde stellingnames, ook niet over de holocaust, maar wringt zich zeker niet in een antisemitische hoek. Edel geeft meerdere keren aan dat de zionistische beweging de holocaust gebruikt en misbruikt in haar eigen voordeel, als bestaansreden van de staat Israël. Iedere tegenstander van Israël, iedere antizionist wordt door de zionisten bestempeld als een antisemiet. Een tweede zaak is het fundamentele raciale karakter van het zionisme. Theodor Herzl gaat ervan uit dat de joden een uitverkoren volk zijn die recht hebben op de staat Israël. Dit gedachtegoed alleen al gaat uit van een racistisch, discriminatoir principe. Edel gaat verder en onderzoekt de verbanden tussen de zionisten en de drugshandel, de steun aan extremistische regimes,  de wapenindustrie en komt tot een aantal verrassende conclusies, onder meer over het bestaan en de toepassing van nucleaire, biologische en chemische wapens in Israël. De auteur voorspelt een onrustwekkende toekomst voor de regio als de zionisten in Israël aan de macht blijven, en die kans lijkt reëel aangezien zowel de Arbeiderspartij als de Likudpartij hun ontstaan vinden in de twee stromingen van het zionisme. Een conflictresolutie op lange termijn is pas mogelijk als de antizionisten meer macht en invloed krijgen op het beleid in Israël, meent Peter Edel.

Peter Edel (Amsterdam, 1959) is fotograaf, beeldend kunstenaar en publicist. Hij schreef verschillende artikels over Israël en de zionistische geschiedenis voor Nederlandse tijdschriften.