Winston Churchill (Sebastian Haffner, 2006)

Winston Churchill (1874-1965). Een vreemde man, een vreemd levensverloop. Zijn voorvader John Churchill, hertog van Marlborough, speelde in eind 17^e- begin 18^e eeuw een cruciale rol in de Europese politiek. De Churchills klommen op tot de hoge adel, maar lange tijd zou niemand in de voetsporen treden van de hertog. Tot in 1880, toen Randolph Churchill van de conservatieven opnieuw de regerende partij maakte. Maar vooral Randolphs zoon, Winston, zou de Churchills laten heersen over het Europese continent. Winston Churchills politieke leven telde verschillende grote doorbraken en diepe afgronden. Churchill was een politicus, een diplomaat, maar bovenal een militair. Hij liet voor het eerst van zich horen tijdens militaire expedities in Cuba, Soedan en Zuid-Afrika. Na de Boerenoorlog werd hij voor het eerst verkozen in het Lagerhuis. Maar hij zag voor zichzelf en zijn partij, de conservatieven, geen grote toekomst en stapte in 1904 over naar de liberale partij. Een overstap die hem veel vijanden opleverde en weinig vrienden. Hij zou dit gegeven zijn hele carrière meedragen. De harde en meedogenloze Churchill was niet geliefd bij collega’s. Zijn nieuwe overstap in 1924, terug naar de conservatieven, zou dit proces alleen maar versterken. Churchill was inderdaad eerder een radicaal dan een liberaal of socialist, maar hij was geen extremist. Hij was zelfs zeer emotioneel in het politiek bedrijven. Die twintig liberale jaren zetten Churchill op verschillende ministerposten, maar hij slaagde er nooit in zijn ding te doen. Churchill werd pas echt Churchill na de opkomst van Hitler in Duitsland en Stalin in de Sovjet-Unie. Hij zag het nazigevaar meteen in en was bereid, in tegenstelling tot alle andere politieke leiders in die tijd, om militair in te grijpen. Hij wilde zelfs het Stalin-regime militair verslaan. Churchill behaalde zijn grote gelijk in 1939, toen Hitler effectief op oorlog aanstuurde. Meteen het signaal om hem tot premier te benoemen in 1940, op 66-jarige leeftijd. En van nu af kon hij zich volledig uitleven in de politiek. Hij zou geschiedenis schrijven … Auteur Sebastian Haffner stelt zich de moeilijke vraag of Europa er effectief anders zou uitzien zonder Churchill. Het antwoord is waarschijnlijk bevestigend. Zonder Churchill was niemand in Groot-Brittannië bereid de strijd met Hitler en nazi-Duitsland aan te gaan. En zonder Groot-Brittannië sprongen de Verenigde Staten nooit mee in de dans tijdens de Tweede Wereldoorlog. En waar zou Hitler dan staan zonder tussenkomst van Groot-Brittannië en de Verenigde Staten?

De Duitse auteur Sebastian Haffner (Berlijn, 1907-1999) slaagt er met zijn biografie van Winston Churchill opnieuw in een boeiend verhaal te combineren met glasheldere analyses. Haffner is auteur van verschillende historische bestsellers zoals Kanttekeningen bij Hitler en Van Bismarck tot Hitler. Hij emigreerde eind jaren ‘30 met zijn joodse vriendin naar Groot-Brittannië waar hij in de ban raakte van Churchill. Haffner werkte er als journalist voor verschillende bladen en raakte al snel gekend voor zijn speciale, scherpe pen. Winston Churchill is een beknopte, maar complete biografie van de voormalige Britse premier. Het boek is aangenaam en leerrijk om lezen door die verhalende en analyserende stijl van Haffner. De auteur probeert de bewegingen en motieven van Churchill te verklaren, niet louter door transparante, maar ook door emotionele en karakteristieke elementen in kaart te brengen. Churchill is niet alleen een Britse pitbull of een autoritaire man/vader/politicus, maar ook een romanticus, een man met emoties, een man met een visie. Dit is het voornaamste wat ik onthouden heb van dit boek.