Anatomie van paarse illusies (Derk Jan Eppink, 2006)

Paars is voorbij. Derk Jan Eppink voorspelde de ondergang van de regeringen Verhofstadt-Stevaert in zijn columns voor verschillende dag- en weekbladen. In 1999, bij de start van het vernieuwende paars-groene project, liet hij weten dat de nieuwe regering de mogelijkheid had om van België een ander en beter land te maken, maar ook dat er een grote ramp zal dreigen indien het experiment zou mislukken. Vanaf het jaar 2000 schreef Eppink opnieuw columns voor onder meer De Standaard, Knack en Menzo. Hij bundelde die teksten in 2006 in zijn Anatomie van paarse illusies met de bijhorende actuele commentaren. Zijn bijdragen hadden twee doelstellingen: enerzijds de Belgische politiek analyseren en fouten vaststellen terwijl ze gemaakt worden en anderzijds bijdragen aan de nieuwe opendebatcultuur in Vlaanderen. Dit laatste werd hem niet in dank afgenomen door de politieke machtshebbers. Kranten en weekbladen weigerden een aantal columns onder zware druk van vooral premier Verhofstadt. Eppink nam Verhofstadts motto van ‘open en vrij debat’ dan ook zeer letterlijk. Hij ging hard in op de politieke beleidsmakers: op de ‘goed-nieuws-show’ van Guy Verhofstadt (Open VLD) en de ‘alles-is-gratis-show’ van Steve Stevaert (SP.A). Maar Eppink spaarde ook de andere belanghebbende partijen in het politieke landschap niet. CD&V, spirit, Vlaams Blok, vakbonden, media: allemaal gaan ze voor de bijl in zijn eigengemaakte kritische stijl. En net daarom is Eppink interessant om lezen. Eppink is een calvinistische rechtse dienaar, maar door iedereen te schofferen, objectiveert hij zichzelf. Enkel GROEN! en NV-A worden gespaard. Het lijkt me echter weinig realistisch de auteur te beschuldigen van verborgen groene of Vlaamse agenda. Over de kerncentrales die in 2015 gesloten worden: ‘Sommigen noemen dit energiebeleid getuigen van visie en ambitie. Ik noem dit domheid op langere termijn.’ In een slothoofdstuk geeft Eppink tien geboden mee tegen politieke illusies, die paars zouden sterker maken indien ze gevolgd worden. Aan Verhofstadt: ‘Misschien kan het zelfs nog goed komen als hij deze tien geboden boven zijn bed hangt als ‘gratis advies’ en ze leest voor het slapengaan.’

Of je het nu eens of oneens bent met Eppink, hij probeert zijn mening op een beargumenteerde manier te ventileren, met die typische scherpe en cynische trekjes, eigen aan goede columnisten. Hij animeert het openbare politiek-culturele debat. Hij maakt juiste en onjuiste voorspellingen. Paars kon de opgang van het Vlaams Blok inderdaad niet tegenhouden, maar die laatste partij was niet langer de grote winnaar van de meest recente verkiezingen, zoals hij in 2005 onterecht dacht. VLD kreeg klappen in 2006 en 2007, maar de socialisten kregen zwaardere klappen. Dit laatste had Eppink niet voorzien. Hij zag Di Rupo en Leterme al samen in bed liggen. Anatomie van paarse illusies is een aangenaam en vlot boek, met stof om over na te denken en te discussiëren. Akkoord gaan met Eppink hoeft daarom niet.

De Nederlandse Belg Derk Jan Eppink (Steenderen, 1958) is een zelfverklaarde sociaal-democratische calvinist, met rechts-liberale trekken. Hij werkte als journalist voor NRC Handelsblad en De Standaard. Tussen 1999 en 2004 was hij actief op het kabinet van Europees Commissaris Frits Bolkestein. Hij is auteur van meerdere boeken, onder meer Vreemde Buren. Over politiek in Nederland en België (1998) en Europese Mandarijnen. Achter de schermen van de EU (2007).